ıl 1923, üstelik sonları, Lozan Barış Andlaşması ikmâl edilmiş; Cumhuriyet de ilân edilmiş.
Sabık Azerbaycan Maliye Bakanı Abdülvâsi Bey, Türkiye'ye sığınmış. Şehzadebaşı, Hoşkadem sokağı 48 numarada kalıyor.
Abdülvâsi Bey hemen devlete başvurmuş; Bakü Müslümanlarının sizler için topladığı yardım bankada… Madem Kızılay’ınız Güney Asya’ya destek talebi için gidecek; oradan da geçiniz, diye yalvarmakta.
Başvekâlet bu müracaatı araştırır, Abdülvâsi Bey’in “Rüşdünü” tasdik eder. Ancak, “Birinci Baki İstikrâz Bankası’na tevdi edilen bu paranın Bolşevikler zamanında oradan alınıp alınmadığı veya ne olduğu” bilinmemektedir.
Mesele Dışişleri’nin tetkikine sunulur. Bakü mümessilliği ve Moskova sefâretinin çabaları sonuçsuz kalır. Azerbaycan Türkleri’nin perişan hallerine rağmen, himmet edip Anadolu Türklüğü’nün istiklâl ve haysiyeti adına topladıkları yardımın yerinde yeller esmektedir!..
Millî mücadele büyük fedekârlıklarla kazanıldı. Bu zaferde Anadolu dışındaki Türk ve Müslüman’ın da maddî, manevî muazzam katkısı vardır. Belge, satır aralarına düşmüş bir gözyaşı gibidir âdeta.
Lütfen, bu belgenin aslını ve transkripsiyonunu dikkatle okuyunuz. Ûslüpteki sıcaklığa dikkat ediniz.
Ankara, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi’nden, temin ettiğimiz resmi sizin ile paylaştığımız bu belgede Abdülvâsi Bey sürgünde iken bile milli mücadeleye kaynak için çırpınmaktadır.
Belgenin aslı ve transkripsiyonu aşağıdadır:
Kaynak: Tarih ve Medeniyet
